logo
cart cart
cart cart
cart cart
cart cart
امپرسیونیسم (Impressionism)

در بهار 1874 گروهی از هنرمندان فرانسوی تحت نام «انجمن هنرمندان گمنام» متشکل از نقاشان، مجسمه-سازان، حکاکان و ... گرد هم آمدند. آنان یک استودیوی، عکاسی را برای نمایش آثارشان اجاره کردند و آثار خود را به معرض دید عموم گذاشتند. با این کار آنها ناآگاهانه خصمانه ترین و شدیدترین واکنش هایی را که تا آن هنگام دنیای هنری پاریس با آن مواجه شده بود برانگیختند و این خود به الگویی برای دستورالعمل تقریبی برای تمامی ایده های هنری  پنجاه سال بعد بدل شد.

طی سده نوزدهم رابطه بین هنرمند و جامعه به طور روزافزونی تصنعی می شد، تا اینکه سرانجام در همین نمایشگاه آثار امپرسیونیست ها به نقطۀ گسست خود رسید. حال در اینجا به تشریح اهداف و نیز سیر حوادثی می پردازیم که به شکل گیری امپرسیونیسم  که حقیقتاً نخستین جنبش مدرن هنری محسوب می شود منجر شد.

امپرسیونیسم صرفاً یک سبک نقاشی نبود، بلکه رویکرد نوینی به زندگی و هنر بودو همین رویکرد نقطه ی آغاز هنر مدرن را مشخص کرد . آثار نقاشی امپرسیونیست ها ثبت تغییرات گذرا و ناپایدار در طبیعت بود. این هنرمندان با اشراف به این  که واقعیت فرایند پیشرفته ایست که در حال تغییر مدام، با این دوگانگی و تناقص مواجه شدند که پذیرش استانداردهای زیبایی شناختی فرهنگستانی فرانسه که کیفیت تغییرناپذیر هنر کلاسیک را مقدس می شمرد با تمایل امپرسیونیست ها در تبعیت از منطق جستجو برای دگرگونی در تضاد بود و از این رو انزوای شان را از جامعه به همراه داشت.

نخستین هسته این جنبش توسط مونه، رنوار، سیسیلی و بازی که در اوائل دهه 1860 دانشجویان پیروی گِلیِر بودند شکل گرفت. وجه اشتراکشان گسست آنان از آموزش های رسمی فرهنگستانی بود. آنان روابط دوستانه ای با کامی پیسارو، سزان، برث موریس و آرماند گیوم داشتند و ملاقات های منظمی را در کافه مونمارتر و در کارگاهی که بازی با رنوار شریک بود ترتیب دادند. بعداً دگا و مونه نیز به آنان پیوستند. همچنین در این ملاقات ها منتقدین هنری نظیر تئودور دورت و جورج ریویر که در سال 1877 مجله ای هنری به نامL´impressioniste را منتشر کردند، حضور می یافتند و تحت حمایت یک دلال هنری به نام دوراند رول بودند. در سال 1873 سالن از پذیرش آثار پیسارو، مونه، رنوار، سزان و سیسیلی اجتناب کرد و این امر انگیزه ای برای تصمیم آنان در برداشتن اولین گام نامتعارف برای تشکیل نمایشگاه های مستقلی برای نمایش آثارشان شد. در اولین نمایشگاه که در آوریل سال 1874 در آتلیۀ عکاسی نادار (1910-1820) برپا شد این هنرمندان نام خود را "انجمن هنرمندان نقاش، مجسمه ساز و گراورساز گمنام" نهادند. اما بعداً نام یکی از تابلوهای مونه به نام "امپرسیون، طلوع آفتاب" منتقد جوان لوئیس لروی را واداشت تا در مجله charivari کل گروه را «امپرسیونیست ها» نام نهد و این نام که با لحنی تمسخرآمیز ابداع شده بود، بعداً از سوی خود هنرمندان گروه به عنوان گواهی بر حداقل یکی از جنبه های برجسته اهداف آنان پذیرفته شد. در مجموع هشت نمایشگاه از آثار امپرسیونیست ها برپا شد (در سال های 1874، 1876، 1877، 1879، 1880، 1881، 1882، 1886) و نام «امپرسیونیسم» بجز در اولین، چهارمین و آخرین آنها پذیرفته شد. این نمایشگاه ها محدود به اعضاء خاص گروه نبودند. به عنوان نمونه اولین نمایشگاه در برگیرنده آثار بودین بود که مونه را تشویق کرد تا به طور مستقیم از طبیعت نقاشی کند. گاستاو کوربه نیز در دومین نمایشگاه به آنان پیوست و دیگران نیز همچون ماری کاست و فوراین بعدها به آنها ملحق شدند. مانه هرگز با این گروه آثارش را به نمایش نگذاشت و بیشتر ترجیح می داد نظر مساعد سالن را به خود جلب کند -با این حال توفیق چندانی نیافت. کامی پیسارو تنها فردی بود که آثار خود را در تمامی نمایشگاه ها به نمایش درآورد. پس از آخرین نمایشگاه، گروه متلاشی شد و مونه تنها کسی بود که همچنان به طور تعصب آمیز به ترویج ایده های امپرسیونیستی پرداخت.

 

 

 

کلود مونه (Claude Monet)

 

تعیین معیار دقیق و محدود برای توصیف  فردگرایی در جمع این هنرمندان چندان درست بنظر نمی رسد و مطلوب تر است که جنبش امپرسیونیستی بر حسب گرایشات و روش های کلی تر و عمومی تری توصیف کرد که در آن شمار زیادی از استثنائات ملاحظه شود. در مجموع اگرچه گروه در تنافر با آموزش های فرهنگستانی مدارس هنری بود، اما حداقل مونه و دگا به خوبی در اصول هنر کلاسیک منبعث از مطالعات گستردۀ استادان کهنسال تر خوش درخشیدند. آنان در مخالفت با اصول اصلی رمانتیسمکه معتقد است هدف اولیۀ هنر انتقال انگیزش های حسی هنرمند است و ثبت طبیعت اهمیت ثانوی دارد، سر به طغیان نهادند. در مقابل، آنان همدلی بیشتری با گرایش رئالیستی داشتند که شرایط حسی هنرمند را حائز اهمیت ثانوی می دانستند و هدف اولیۀ هنر را ثبت لحظات و لمحه هایی از طبیعت یا زندگی با جلوه ای عینی و علمی و تا حد امکان غیر شخصی می دانستند. آنان با بی اعتبار دانستن هنر تخیلی، از جمله اشیاء تاریخی، بیشتر به ثبت عینی تجربه معاصر و واقعی علاقمند بودند. البته دیدگاه آنها متمایز از دیدگاه رئالیسم اجتماعی بود و بطور مثال ثبت اصلاحات اجتماعی هرگز در دستور کار آنان نبود و هیچ فضیلتی در بازنمایی زشتی ها  نمی دیدند. در این محدوده آنان در ثبت موضوع کار خود بسیار تفاوت داشتند. رنوار بیش تر خوش داشت تا به بازنمایی زنان زیباو کودکان بپردازد. سیسیلی، پیسارو و مونه بیش از همه به مناظر طبیعی علاقه داشتند، در حالی که این مضمون برای دگا که بیشتر به موضوعاتی چون مسابقه اسب دوانی، رقص و رختشویخانه تمایل داشت، جذبه-ای نداشت.

تمایل منظره پردازان امپرسیونیست به ثبت بیان تصویری لحظه ها به جای جنبه های پایدار موضوعات، آنان را واداشت تا با نقاشی در فضای باز (که بیش از آنها مکتب باربیزون دست پیش را در آن داشت) و اتمام تابلو در محل اولیه پیش از آن که شرایط نوری عوض شود، گنجینه ای غنی فراهم سازند. در نقاشی های آنها، سایه-ها نه به رنگ خاکستری یا سیاه بلکه با رنگ مکمل نقاشی می شدند. آنان با کم ارج کردن خطوط اصلی، ارجحیت و تفوق اشیاء را گرفتند و نقاشی های امپرسیونیستی بدل به رنگ آمیزی نور و فضا شدند؛ بعبارت دیگر شاخصه ی این سبک در بازی نور مستقیم و بازتاب شده عینیت می یافت . با این وجود مانه تا سال 1870 مخالف نظریه هوای باز بود و دگا هرگز خود را راضی به نقاشی در فضای باز نکرد. حتی مونه که بیش  از همه مروج نقاشی در فضای باز بود - بیش تر و بیش تر تمایل می یافت تا آثار خود را در کارگاه اصلاح یا روتوش کند. با انجام چنین کاری او به یک تناقض ذاتی در رویکرد امپرسیونیستی اعتراف کرد، زیرا هر چقدر که هنرمند به تأثیر تغییرات جوی حساس باشد، زمان کمتری برای ثبت آن پیش از تغییر بر روی بوم دارد. در اکتبر 1890 وقتی بر روی مجموعه «کومه علف خشک» خود کار می کرد نوشت: "من واقعاً به شدت بر روی آثارم کار می کنم، با مجموعه ای از تأثیرات متفاوت کلنجار می روم، اما در این وقت از سال، خورشید آن-چنان به سرعت غروب می کند که نمی توانم خود را با آن همگاه کنم".

 

آلفرد سیسلی(Alfred Sisley)

 

کامیل پیسارو (Camille Pissarro)

 

آگوست رنوار (Pierre-Auguste Renoir)

 

نقاشی امپرسیونیستی در آغاز با گنگی و تردید و غالباً  تمسخر مواجه شد. همزمان با نمایشگاه 1876 فیگارو نوشت: "پنج یا شش آدم روانی که یکی از آنها زنی است -جمعی از افراد ناکام ملوث به پندارهای احمقانه را تشکیل داده اند تا کارهای خود را به نمایش بگذارند ... و این تنها نمایش رعب آوریست که بیهودگی انسان تا آستانه جنون را نشان میدهد. کسی باید با تحکم به آقای پیسارو بگوید که آقای عزیز درختان هرگز بنفش نیستند، آسمان هرگز به رنگ کَرۀ تازه نیست و این که در هیچ کجای دنیا چیزهایی که در تابلویتان کشیده ای یافت نمی شود..." چنین گرایشات و برخوردهایی در بین هنرمندان و منتقدین محافظه کار بسیار یافت می شد و وقتی ژان لئون ژروم، نقاش برجستۀ فرهنگستانی، رئیس جمهور لوبه را در غرفه های نمایشگاه بین المللی پاریس 1900 همراهی می کرد، وی را در برابر درِ سالن امپرسیونیست ها با این جمله متوقف ساخت: "علیا حضرت رئیس جمهوری، اینجا افراد نالایق فرانسه حضور دارند" با این حال دوراندرول [دلال هنریِ حامی امپرسیونیست ها] در اواخر دهه 1880 به ویژه در ایالات متحده موفقیت هایی حاصل کرد و در سال 1891 نمایشگاهی از نقاشی های مونه در گالری اش در پاریس تنها سه روز پس از افتتاح فروخته شد. اما پذیرش امپرسیونیست ها در انگلستان به آهستگی صورت گرفت (در طی نمایشگاه 1905 دوراندرول در گالری های گرافتون در لندن -بزرگترین نمایشگاهی که از آثار امپرسیونیست ها بر پا شد- حتی یک تابلو هم به فروش نرفت) اما از سال 1926 که مونه به عنوان پیرمردِ بزرگ نقاشی فرانسه در گذشت، نرخ های حراجی ها برای نقاشی های امپرسیونیست ها شروع به افزایش یافت و از دهه 1950 به سمت ارقام نجومی میل کرد.

تأثیر امپرسیونیست ها بسیار عظیم بود و بخش عمدۀ تاریخ نقاشی اواخر سدۀ نوزدهم و اوائل سده بیستم، حکایت بسط و توسعه جنبش های متأثر از آن یا در مقابل آن بود. برای مثال نئوامپرسیونیست ها سعی کردند تا اصول بصری امپرسیونیسم را بر بنیانی علمی بنا نهند و پست امپرسیونیست ها آغازگر زنجیره ای طولانی از جنبش ها بودند که تلاش داشتند تا رنگ و خط را از کارکردهای بازنمایانگر محض اش رها سازند و به ارزش های حسی و نمادینی بازگردانند که امپرسیونیست ها آن را صرف تأکید خود بر عنصر گذر زمان و اجمال لحظات کردند.

 

منبع: سبک ها و مکتب های هنری/ مولفان: ایان چیلورز، هارولد آزبرن و دیگران، تدوین و ترجمه: فرهاد گشایش، تهران، عفاف، 1380.

گالری هپتا، گالری هنرهای تجسمی است که با تمرکز بر روی هنر مدرن و هنر معاصر ایران، از سال ۱۳۹۲ در تهران به برگزاری نمایشگاه‌های هنری و خرید و فروش آثار هنری می‌پردازد.برگزاری رویدادهای هنری، پرداختن به جنبه‌های تئوریک هنر و مواردی چون ادبیات و فلسفه که به هنر جان تازه‌ای می‌بخشند، از اهداف مهم گالری هپتا است.گالری هپتا در جست‌و‌جوی هنرمندان جوان و نوظهور است و از همکاری با آنان استقبال می‌کند.در کنار برگزاری نمایشگاه فیزیکی در فضای گالری هپتا، وبسایت گالری نیز به برگزاری نمایشگاه آنلاین در قسمت گالری مجازی می‌پردازد.هم‌چنین وبسایت گالری هپتا با ایجاد صفحه‌ی اختصاصی هنرمندان حوزه‌های مختلف هنرهای تجسمی از جمله نقاشی، عکاسی، حجم و نقاشیخط امکان معرفی بهتر و خرید و فروش آنلاین آثار هنری آنها را فراهم می‌آورد.

نماد اعتماد الکترونیکی
Bank Pasargad